Overslaan naar inhoud
Je winkelmandje

Wat is Ayurveda? Ontdek meer over deze eeuwenoude gezondheidsleer

Image
Heb je weleens gehoord van Ayurveda? Ayurveda is een eeuwenoude gezondheidsleer uit India die draait om balans tussen lichaam, geest en je dagelijkse levensstijl. Volgens deze leer heeft iedereen een unieke samenstelling van drie energieën, ook wel dosha's genoemd: Vata, Pitta en Kapha. Leer alles over Ayurveda en ontdek in welke dosha jij jezelf het meest herkent.

Wat is Ayurveda?

Ayurveda is een traditionele gezondheidsleer uit India. Binnen de ayurvedische leer wordt gezondheid gezien als een staat van harmonie tussen lichaam, geest en ziel. Wanneer deze harmonie verstoord raakt, bijvoorbeeld door stress, emoties of veranderingen in de seizoenen, kan dit zich uiten in ziekte of klachten.1,5

De drie dosha’s: Vata, Pitta en Kapha

Wat zijn dosha’s? 
Volgens de Ayurveda zijn er in de wereld vijf elementen: ruimte, water, aarde, vuur en lucht. Deze elementen zijn vervolgens opgesplitst in drie basiskrachten.4 Deze krachten komen ook in ons eigen lichaam voor en worden dosha’s genoemd.3 Elke dosha heeft eigen persoonlijkheidskenmerken, waardoor het lichaam anders functioneert per type.2,3 
De 3 dosha-types zijn: het Vata-type, het Pitta-type en het Kapha-type. Dit zijn de kenmerken per dosha-type:2,4,6-8 

  • Vata-type 
Het Vata-type wordt gedomineerd door de elementen ruimte en lucht. Mensen waarbij dit type overheersend is, hebben vaak een slanke lichaamsbouw en een droge huid en haar. Ze zijn erg energiek, waardoor ze altijd actief in de weer zijn en dus houden van beweging. Ook zijn ze vaak creatief, maar kunnen niet goed tegen de kou, waardoor ze last krijgen van stijve gewrichten bij koud weer. 

Dit type kan uit balans raken door koud weer, stress en overprikkeling. Wanneer Vata uit balans raakt, kan er onrust en vermoeidheid ontstaan zoals angst, piekeren en slecht slapen. Daarom is het belangrijk om deze dosha in balans te houden. Probeer je stressniveau laag te houden door een kalmerende activiteit te doen, zoals yoga of meditatie. Ook het creëren van een dagelijkse routine en het behouden van een warme lichaamstemperatuur door het vermijden van kouder weer is aanbevolen. Hierbij kan het drinken van warme dranken helpen om deze dosha weer in balans te brengen.
 
  • Pitta-type 
Het Pitta-type wordt gedomineerd door de elementen water en vuur. Mensen waarbij dit type overheersend is, hebben vaak een atletische lichaamsbouw en worden geassocieerd met een vurige en emotionele persoonlijkheid. Het belangrijkste zintuig van dit type is het zicht, wat ze erg scherp maakt. Ook zijn ze zelfstandig en goed onder stress. Het zou als geen verrassing moeten komen dat ze vaak uitstekende leiders zijn. Wel kunnen hun emoties overslaan in jaloezie.  

Dit type kan uit balans raken door veel overwerken en oververhitting. Wanneer Pitta uit balans raakt, kan er ongeduldigheid en woede ontstaan. Daarom is het belangrijk om deze dosha in balans te houden. Zorg voor een gezonde balans tussen werk en privé en bewaak je energieniveau. Daarnaast is het verstandig om overmatige hitte te vermijden, zowel door warm weer als door pittige voeding.

  • Kapha-type 
Het Kapha-type wordt gedomineerd door de elementen water en aarde. Mensen waarbij dit type overheersend is, hebben vaak een stevige lichaamsbouw en worden vaak snel ziek bij koud weer. Ze zijn kalm en rustig, waardoor ze makkelijk met stress om kunnen gaan en erg structureel te werk gaan. Bovendien zijn ze consistent in hun daden, waardoor ze een goede ondersteuning vormen voor anderen. 

Dit type kan uit balans raken door koud weer en door zich mentaal vast te houden aan gebeurtenissen. Wanneer Kapha uit balans raakt, kan er depressie en een zekere sloomheid ontstaan. Daarom is het belangrijk om deze dosha in balans te houden. Probeer een bewust dieet te volgen en regelmatig te sporten. Het behouden van een warme lichaamstemperatuur door het vermijden van koud weer is aanbevolen. Hierbij kan een sauna of het nemen van warm eten en drinken helpen om deze dosha weer in balans te brengen.    

Als je erachter komt welk dosha-type dominant is bij jou, kun je gemakkelijk je levensstijl aanpassen aan de behoeften van het dosha-type. Het kan ook voorkomen dat je jezelf herkent in meerdere dosha-types.

Leven volgens Ayurveda: voeding & routines

De Ayurvedische keuken ziet er misschien net wat anders uit dan je gewend bent, maar kan zeker de moeite waard zijn om eens uit te proberen. De volgende voedingsmiddelen worden veel gebruikt in de Ayurvedische keuken:
  • Ghee 
Ghee wordt in de Ayurvedische keuken gebruikt als vervanger voor boter en het bevat geen water of melk. Hierdoor kan het buiten de koelkast bewaard worden en kan het goed tegen warm weer.

  • Kokosolie 
Kokosolie wordt in de Ayurvedische keuken gebruikt om mee te bakken, sauteren, een kooktechniek waarbij vlees en groenten op hoog vuur snel bruin worden gebakken, en frituren. Ook is het gemakkelijk toe te voegen aan smoothies. Kokosolie wordt voornamelijk gebruikt in gerechten zoals kokoscurry, gesauteerde groenten en biryani. Als je ervan houdt om met granola te ontbijten, kan het lekker zijn om de granola te toasten met kokosolie.

  • Kurkumapoeder 
Kurkumapoeder wordt in de Ayurvedische keuken gebruikt als kruid en is veelzijdig in te zetten waardoor je er goed mee kunt experimenteren in de keuken. Van drankjes tot gerechten, dit poeder kan je bijna overal in verwerken. Voorbeelden zijn golden milk, als saus voor over de groenten en Dal Tadka.

Natuurlijk is het soms lastig om tijd te vinden om te leren koken met een nieuw ingrediënt. Daarom kunnen voedingssupplementen een handig alternatief zijn als je toch graag iets uit de Ayurveda wil proberen.

Ayurvedische rituelen 
  • Oil pulling 
Oil pulling is een eeuwenoud ritueel in de Ayurveda. Het houdt in dat olie in de mond wordt gedaan en heen en weer wordt bewogen of gegorgeld.9 Je kan dit ritueel uitvoeren met eetbare oliën, zoals zonnebloem- of sesamolie.9 Het is erg populair om oil pulling met kokosolie te doen.

  • Tongue scraping 
Tongue scraping is een ander ritueel in de Ayurveda. Bij tongue scraping wordt er een U-vormige tool gebruikt waarmee er over de tong wordt geschraapt. Een tongschraper kan effectief zijn om tandplakvorming of een slechte adem tegen te gaan en kan ook bacteriën in de mond verwijderen.10,11 Een tongschraper kan je het beste twee keer per dag gebruiken.11

Tot slot: leer gerichte keuzes maken

Ayurveda laat zien dat gezondheid gaat om het behouden van balans met jezelf en je omgeving. Door inzicht te krijgen in de drie dosha’s en te ontdekken welke daarvan bij jou overheersend is, kun je gerichte keuzes maken over je dagelijks leven. Of je nu begint met kleine aanpassingen in je voeding of meer aandacht besteedt aan wat jouw lichaam nodig heeft. Denk eraan dat Ayurveda vooral is bedoeld als inspiratiebron, een gids die je helpt om op jouw eigen tempo te ontdekken wat werkt, zodat je zowel lichamelijk als mentaal kunt blijven stralen.

Bronnen

  1. S. Bhagwati. Dosha and Hairfall: How to Overcome the Imbalance, geraadpleegd via: https://drvaidyas.com/blogs/daily-wellness/dosha-and-hairfall-how-to-overcome-the-imbalance 
  2. A.U. Chapke et al. Role of Tridosha in Maintaining Health, geraadpleegd via: https://wjpr.s3.ap-south-1.amazonaws.com/article_issue/1569827278.pdf 
  3. Maharishi Ayurveda. Ayurveda (dosha)-types, geraadpleegd via: https://maharishiayurveda.nl/pages/ayurveda-type-vata-pitta-kapha?srsltid=AfmBOormFScDDiRryj-nAGPLpPypjv3sojPwfY66XIom0jOLLQFt7a-j 
  4. K.Davidson. What Are the Ayurveda Doshas? Vata, Kapha, and Pitta Explained, geraadpleegd via: https://www.healthline.com/nutrition/vata-dosha-pitta-dosha-kapha-dosha 
  5. S. Claessens. Ayurveda en voeding, geraadpleegd via: https://www.gezondheid.be/artikel/voeding/ayurveda-en-voeding-37420 
  6. Maharishi Ayurveda. Kenmerken van het Vata-type, geraadpleegd via: https://maharishiayurveda.nl/pages/vata-type 
  7. Maharishi Ayurveda. Kenmerken van het Pitta-type, geraadpleegd via: https://maharishiayurveda.nl/pages/pitta-type 
  8. Maharishi Ayurveda. Kenmerken van het Kapha-type, geraadpleegd via: https://maharishiayurveda.nl/pages/kapha-type 
  9. P. Tomar et al. Oil Pulling and Oral Health: A Review, geraadpleegd via: https://ijsscr.com/sites/default/files/articles/IJSS-1-33.pdf 
  10. S. Bhagwati. Get that million dollar smile: The natural way, geraadpleegd via: https://drvaidyas.com/blogs/daily-wellness/get-that-million-dollar-smile-the-natural-way 
  11. R. Nall. 5 Reasons to Scrape Your Tongue and How to Do It, geraadpleegd via: https://www.healthline.com/health/dental-and-oral-health/tongue-scraping#benefits 
 

Gerelateerde artikelen

Meld je aan voor 10% korting

Ontvang daarnaast exclusieve aanbiedingen en advies ter ondersteuning van je gezondheid, rechtstreeks in je mailbox