Aspartaam: waar zit het in en is het slecht voor je gezondheid?

Natuurlijke zoetstoffen komen van nature voor in planten, groenten of fruit. Voorbeelden van natuurlijke zoetstoffen zijn stevia en erythritol. Kunstmatige zoetstoffen komen niet in de natuur voor en zijn door de mens gemaakt, aspartaam is hiervan een voorbeeld. Zoetstoffen zijn makkelijk te herkennen in de ingrediëntenlijst van een product, omdat zoetstoffen op het etiket aangeduid moeten worden. Vaak wordt dit gedaan door ook aan te geven welke zoetstof er in het product zit. Een voorbeeld hiervan is ‘zoetstof (E953)’ om aan te duiden dat isomalt is gebruikt als zoetstof.¹ Merken hoeven niet de specifieke zoetstof te benoemen. Alleen aangeven dat er zoetstof in het product zit is voldoende. 

Polyolen zijn zoetstoffen die van nature voorkomen in groenten, fruit, planten en gefermenteerde voedingsmiddelen. Ze zijn vaak 0,4 tot 1 keer minder zoet of even zoet als suiker en bevatten minder calorieën dan suiker.² Voorbeelden van polyolen zijn erythritol en xylitol. Polyolen worden vaak gebruikt als emulgator of textuurmiddel. Het wordt afgeraden om grote hoeveelheden aan polyolen te eten of te drinken, omdat ze dan voor darmklachten kunnen zorgen.²
Aspartaam valt niet onder de polyolen en smaakt maar liefst 200 keer zoeter dan suiker.²

Aspartaam is één van de bekendste kunstmatige zoetstoffen en kun je op een etiket herkennen als E951. Zoals gezegd smaakt aspartaam zo’n 200 keer zoeter dan suiker, maar bevat het vrijwel geen calorieën. Daarom is het een goede vervanger voor suiker en wordt het in veel producten gebruikt als suikervervanger. Ook heeft aspartaam geen (of zeer weinig) effect op de bloedsuikerspiegel.³ Het is wel belangrijk om je aan de maximale hoeveelheid per dag te houden, deze wordt bepaald door je leeftijd en gewicht. Bijvoorbeeld een volwassenen van 70kg mag maximaal 2800mg aspartaam per dag innemen, dat staat gelijk aan bijna 12 cola light flessen van 1 liter.^1,7

Aspartaam wordt veelzijdig gebruikt en is in veel producten te vinden. Onder andere in frisdranken, kauwgom, ijsjes, light-producten en sportdranken. Verder wordt aspartaam vaak gebruikt in suikervrije producten zoals suikervrij snoep, suikervrije frisdranken en soms zelfs in zuivelproducten. Het kan ook gebruikt worden om medicijnen een aangenamere smaak te geven. 

Aspartaam kan op twee manieren gemaakt worden: via de chemische- of de enzymatische methode. Voor beide methodes wordt er een verbinding gemaakt tussen twee aminozuren. Aminozuren zijn de bouwstenen waaruit eiwitten bestaan, fenylalanine, asparaginezuur en methanol. Hoewel deze aminozuren van nature in onze voeding terugkomen, wordt aspartaam door de mens gemaakt.⁴

Misschien heb je wel gehoord dat aspartaam schadelijk of zelfs kankerverwekkend kan zijn. Deze verhalen zijn gebaseerd op een onderzoek dat niet goed is uitgevoerd.¹ In het onderzoek hebben ze een aantal groepen ratten verschillende hoeveelheden aspartaam gegeven. Vervolgens hebben ze de de ratten later getest dan de bedoeling was, waardoor de ratten ouderdomsklachten lieten zien (waaronder spontane tumorgroei). De onderzoekers hadden vernomen dat de klachten door aspartaam waren ontstaan, terwijl dat niet het geval was.⁴ 

Als je je zorgen maakt over de hoeveelheid aspartaam die je binnenkrijgt, is het goed om de bijwerkingen ervan te kunnen herkennen. Hoofdpijn, duizeligheid en gewichtstoename zijn voorbeelden van bijwerkingen.^5,6 Deze bijwerkingen kunnen voorkomen bij het gebruik van aspartaam als je meer dan de ADI nuttigt, ook al komen ze dan nog zelden voor.

Aspartaam is een kunstmatige zoetstof die vaak wordt gebruikt als alternatief voor suiker. Door te weten wat aspartaam is, hoe het wordt gemaakt en waarin het voorkomt, kun je keuzes maken die passen bij jouw leefstijl. Ook het verschil tussen natuurlijke- en kunstmatige zoetstoffen en de rol van polyolen laat zien dat er meerdere manieren zijn om zoetstoffen toe te voegen aan je voeding.